Ο κολικός νεφρού είναι ένας αιφνίδιος και πολύ έντονος πόνος, ο οποίος συνήθως προκαλείται όταν ένας λίθος μετακινείται από τον νεφρό προς τον ουρητήρα και εμποδίζει μερικά ή πλήρως τη ροή των ούρων. Ο πόνος εμφανίζεται συχνά κατά κύματα, ξεκινά από τη μέση ή το πλάγιο μέρος της κοιλιάς και μπορεί να αντανακλά χαμηλότερα, προς τη βουβωνική χώρα ή τα έξω γεννητικά όργανα.
Ο πόνος του κολικού νεφρού συνήθως δεν υποχωρεί με την αλλαγή της θέσης του σώματος. Μπορεί να συνοδεύεται από ναυτία, εμετό, αίμα στα ούρα, συχνουρία ή δυσκολία στην ούρηση.
Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια
Αναζητήστε άμεσα ιατρική αξιολόγηση όταν ο πόνος συνοδεύεται από πυρετό ή ρίγος, όταν δεν μπορείτε να ουρήσετε, όταν υπάρχει επίμονος εμετός, έντονη αδυναμία, ανεξέλεγκτος πόνος, μονήρης νεφρός ή γνωστή νεφρική ανεπάρκεια. Η απόφραξη του ουροποιητικού μαζί με λοίμωξη αποτελεί ουρολογικό επείγον.
Ποια είναι τα συμπτώματα του κολικού νεφρού;
Το χαρακτηριστικότερο σύμπτωμα είναι ο έντονος πόνος στη νεφρική χώρα, συνήθως στη μία πλευρά. Ο πόνος μπορεί να μετακινείται καθώς ο λίθος προχωρά μέσα στον ουρητήρα.
- Αιφνίδιος και πολύ δυνατός πόνος στη μέση ή στο πλάγιο μέρος της κοιλιάς
- Πόνος που εμφανίζεται κατά κύματα, με υφέσεις και εξάρσεις
- Αντανάκλαση του πόνου προς τη βουβωνική χώρα, τον όρχι ή τα έξω γεννητικά όργανα
- Ναυτία ή εμετός
- Αίμα στα ούρα
- Συχνοουρία ή έντονη επιθυμία για ούρηση
- Πόνος ή κάψιμο κατά την ούρηση
- Ανησυχία και αδυναμία εύρεσης μιας θέσης που ανακουφίζει
Ο πυρετός δεν θεωρείται τυπικό σύμπτωμα ενός απλού, μη επιπλεγμένου κολικού. Όταν υπάρχει πυρετός ή ρίγος, πρέπει να αποκλειστεί άμεσα η παρουσία λοίμωξης πίσω από την απόφραξη.
Πού εντοπίζεται ο πόνος;
Η θέση του πόνου μπορεί να αλλάζει ανάλογα με το σημείο στο οποίο βρίσκεται ο λίθος. Όταν ο λίθος βρίσκεται ψηλά στον ουρητήρα, ο πόνος εντοπίζεται συνήθως στη μέση και μπορεί να αντανακλά προς τον όρχι ή τη βουβωνική χώρα. Όταν μετακινείται χαμηλότερα, μπορεί να προκαλέσει πόνο στο κάτω μέρος της κοιλιάς, συχνουρία και επιτακτική ανάγκη για ούρηση.
Ο πόνος του κολικού νεφρού μπορεί να μοιάζει με άλλες επείγουσες καταστάσεις, όπως σκωληκοειδίτιδα, εκκολπωματίτιδα, γυναικολογικά προβλήματα ή παθήσεις της κοιλιακής αορτής. Για τον λόγο αυτό δεν πρέπει να γίνεται διάγνωση μόνο με βάση την περιγραφή του πόνου.
Πόσο διαρκεί ο κολικός νεφρού;
Ένα επεισόδιο μπορεί να διαρκέσει από λίγα λεπτά έως αρκετές ώρες και να επανέρχεται κατά κύματα. Η συνολική διάρκεια των συμπτωμάτων εξαρτάται από το μέγεθος και τη θέση του λίθου, τον βαθμό απόφραξης και το αν ο λίθος μετακινείται ή παραμένει εγκλωβισμένος.
Η υποχώρηση του πόνου δεν σημαίνει πάντοτε ότι ο λίθος έχει αποβληθεί ή ότι έχει λυθεί η απόφραξη. Χρειάζεται ιατρική εκτίμηση και, όπου ενδείκνυται, απεικονιστικός έλεγχος.
Τι προκαλεί τον κολικό νεφρού;
Η συχνότερη αιτία είναι η λιθίαση του ουροποιητικού συστήματος. Ο πόνος προκαλείται όταν η ροή των ούρων παρεμποδίζεται και αυξάνεται η πίεση μέσα στο αποχετευτικό σύστημα του νεφρού και στον ουρητήρα.
Σπανιότερα, απόφραξη μπορεί να προκληθεί από στένωση της πυελοουρητηρικής συμβολής, θρόμβους αίματος, ουροθηλιακούς όγκους ή εξωτερική πίεση στον ουρητήρα. Γι’ αυτό η ακριβής διάγνωση είναι απαραίτητη, ιδιαίτερα όταν ο ασθενής δεν έχει γνωστό ιστορικό λιθίασης.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση ξεκινά με τη λήψη ιστορικού, την κλινική εξέταση και τον εργαστηριακό έλεγχο. Συνήθως ζητούνται εξέταση ούρων, γενική αίματος και έλεγχος της νεφρικής λειτουργίας. Η απεικόνιση επιβεβαιώνει την παρουσία του λίθου, δείχνει τη θέση και το μέγεθός του και αξιολογεί τον βαθμό της απόφραξης.
Αξονική τομογραφία χωρίς σκιαγραφικό
Στους ενήλικες με ύποπτο κολικό νεφρού, η αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης χωρίς σκιαγραφικό αποτελεί την ακριβέστερη εξέταση στις περισσότερες περιπτώσεις. Μπορεί να εντοπίσει σχεδόν όλους τους τύπους λίθων και να δώσει πληροφορίες για το μέγεθος, τη θέση, την πυκνότητα και πιθανές επιπλοκές.
Υπερηχογράφημα νεφρών και ουροδόχου κύστης
Το υπερηχογράφημα είναι ασφαλές, δεν χρησιμοποιεί ακτινοβολία και μπορεί να αναδείξει διάταση του νεφρού ή ορισμένους λίθους. Χρησιμοποιείται ιδιαίτερα σε εγκύους, παιδιά και περιπτώσεις όπου πρέπει να αποφεύγεται η ακτινοβολία. Ωστόσο, μπορεί να μην εντοπίσει μικρούς λίθους ή λίθους που βρίσκονται μέσα στον ουρητήρα.
Απλή ακτινογραφία νεφρών, ουρητήρων και κύστης
Η απλή ακτινογραφία δεν απεικονίζει όλους τους λίθους. Μπορεί όμως να χρησιμοποιηθεί σε επιλεγμένες περιπτώσεις για την παρακολούθηση ενός ακτινοσκιερού λίθου ή στο πλαίσιο θεραπείας με εξωσωματική λιθοτριψία.
Τι πρέπει να κάνετε άμεσα;
Ο έντονος πόνος που μοιάζει με κολικό νεφρού χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν εμφανίζεται για πρώτη φορά. Μην βασίζεστε μόνο σε παλαιότερη διάγνωση ή σε αυτοθεραπεία, επειδή άλλες παθήσεις μπορεί να προκαλέσουν παρόμοιο πόνο.
- Επικοινωνήστε άμεσα με γιατρό ή επισκεφθείτε εφημερεύον νοσοκομείο όταν ο πόνος είναι πολύ έντονος.
- Μην παίρνετε αντιβίωση χωρίς ιατρική οδηγία.
- Μην καταναλώνετε υπερβολικά μεγάλες ποσότητες νερού κατά τη διάρκεια έντονου πόνου χωρίς ιατρική συμβουλή.
- Ακολουθήστε μόνο την αναλγητική αγωγή που σας έχει συστήσει γιατρός, λαμβάνοντας υπόψη το ιστορικό και τις αντενδείξεις σας.
- Εάν αποβληθεί λίθος, φυλάξτε τον σε καθαρό δοχείο ώστε να μπορεί να αναλυθεί.
Πώς αντιμετωπίζεται ο κολικός νεφρού;
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την ένταση του πόνου, το μέγεθος και τη θέση του λίθου, τον βαθμό απόφραξης, τη νεφρική λειτουργία και την παρουσία λοίμωξης.
Ανακούφιση από τον πόνο
Η φαρμακευτική ανακούφιση του πόνου καθορίζεται από τον γιατρό. Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη χρησιμοποιούνται συχνά ως θεραπεία πρώτης επιλογής, όταν δεν υπάρχουν αντενδείξεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστούν άλλα αναλγητικά ή νοσοκομειακή αντιμετώπιση.
Παρακολούθηση και αυτόματη αποβολή
Πολλοί μικροί ουρητηρικοί λίθοι μπορούν να αποβληθούν αυτόματα. Η απόφαση για παρακολούθηση λαμβάνεται όταν ο πόνος ελέγχεται, δεν υπάρχει λοίμωξη, η νεφρική λειτουργία είναι ασφαλής και ο λίθος έχει πιθανότητες να περάσει χωρίς επέμβαση.
Σε επιλεγμένους ασθενείς μπορεί να χορηγηθεί φαρμακευτική αγωγή που διευκολύνει την αποβολή του λίθου. Η επιλογή της θεραπείας πρέπει να γίνεται από ουρολόγο και δεν είναι κατάλληλη για κάθε ασθενή ή για κάθε θέση και μέγεθος λίθου.
Πότε χρειάζεται επεμβατική αντιμετώπιση;
Επεμβατική θεραπεία μπορεί να απαιτηθεί όταν ο λίθος δεν έχει πιθανότητες αυτόματης αποβολής, όταν ο πόνος επιμένει παρά την αγωγή, όταν υπάρχει παρατεταμένη απόφραξη, επιδείνωση της νεφρικής λειτουργίας, λοίμωξη, μονήρης νεφρός ή αμφοτερόπλευρη απόφραξη.
Ανάλογα με την περίπτωση, η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει:
- Εξωσωματική λιθοτριψία
- Ουρητηροσκόπηση και ενδοσκοπική αφαίρεση ή κατακερματισμό του λίθου
- Τοποθέτηση ουρητηρικού καθετήρα τύπου double J
- Διαδερμική νεφροστομία για άμεση παροχέτευση του νεφρού
Κολικός νεφρού με πυρετό ή σημεία λοίμωξης: Η παρουσία απόφραξης μαζί με λοίμωξη μπορεί να απαιτήσει επείγουσα παροχέτευση του νεφρού με ουρητηρικό καθετήρα ή νεφροστομία. Η οριστική αντιμετώπιση του λίθου γίνεται συνήθως αφού πρώτα ελεγχθεί η λοίμωξη.
Πότε ο κολικός νεφρού είναι επικίνδυνος;
Ο κολικός χρειάζεται επείγουσα αξιολόγηση όταν συνυπάρχει μία ή περισσότερες από τις παρακάτω καταστάσεις:
- Πυρετός, ρίγος ή έντονη κακουχία
- Αδυναμία ούρησης ή πολύ μικρή ποσότητα ούρων
- Πόνος που δεν ελέγχεται με την αγωγή
- Επίμονος εμετός και αδυναμία λήψης υγρών
- Μονήρης νεφρός ή γνωστή νεφρική νόσος
- Εγκυμοσύνη
- Αμφοτερόπλευρη απόφραξη
- Επιδείνωση της γενικής κατάστασης
Συχνές ερωτήσεις για τον κολικό νεφρού
Πώς καταλαβαίνω ότι έχω κολικό νεφρού;
Ο χαρακτηριστικός πόνος είναι πολύ έντονος, εμφανίζεται κατά κύματα και ξεκινά συνήθως από τη μέση ή το πλάγιο μέρος της κοιλιάς. Μπορεί να αντανακλά προς τη βουβωνική χώρα και να συνοδεύεται από ναυτία ή αίμα στα ούρα. Η διάγνωση όμως χρειάζεται ιατρική εξέταση και συχνά απεικόνιση.
Μπορεί να υπάρχει κολικός νεφρού χωρίς αίμα στα ούρα;
Ναι. Η απουσία ορατού αίματος στα ούρα δεν αποκλείει την παρουσία λίθου ή απόφραξης.
Ο πυρετός είναι φυσιολογικός στον κολικό νεφρού;
Όχι. Ο πυρετός ή το ρίγος μπορεί να υποδηλώνουν λοίμωξη και, όταν συνυπάρχει απόφραξη, χρειάζεται άμεση ουρολογική εκτίμηση.
Περνάει μόνος του ο κολικός νεφρού;
Ο πόνος μπορεί να υποχωρήσει προσωρινά και αρκετοί μικροί λίθοι αποβάλλονται αυτόματα. Αυτό όμως εξαρτάται από το μέγεθος, τη θέση του λίθου και την κατάσταση του νεφρού. Η υποχώρηση του πόνου δεν αποδεικνύει πάντα ότι λύθηκε η απόφραξη.
Ποια εξέταση δείχνει καλύτερα την πέτρα;
Στους περισσότερους ενήλικες, η αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης χωρίς σκιαγραφικό είναι η πιο ακριβής εξέταση. Στην εγκυμοσύνη και συνήθως στα παιδιά προτιμάται αρχικά το υπερηχογράφημα.
Κολικός νεφρού και πέτρες στα νεφρά
Ο κολικός νεφρού είναι συχνά το πρώτο σύμπτωμα μιας πέτρας που μετακινείται στον ουρητήρα. Διαβάστε περισσότερα για τα αίτια, τα συμπτώματα, τη διάγνωση και τις διαθέσιμες θεραπείες στη σελίδα:
Πέτρες στα νεφρά: Συμπτώματα, Αιτίες και Θεραπεία
Ιατρική αξιολόγηση
Η αντιμετώπιση του κολικού νεφρού πρέπει να εξατομικεύεται. Ο ουρολόγος αξιολογεί τη θέση και το μέγεθος του λίθου, τον βαθμό απόφραξης, τη νεφρική λειτουργία και την παρουσία λοίμωξης, ώστε να επιλεγεί η ασφαλέστερη θεραπεία.
Κλείστε ραντεβού με τον ουρολόγο
Επιστημονικές πηγές: European Association of Urology, Guidelines on Urolithiasis. National Institute for Health and Care Excellence, Renal and ureteric stones: assessment and management.
Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικό και δεν υποκαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική διάγνωση ή θεραπεία.
