Η πιο σημαντική παράμετρος κατά την ενημέρωση του ασθενούς, πριν την έναρξη οποιασδήποτε θεραπευτικής παρέμβασης, είναι το αν και κατά πόσο ο ίδιος ο καρκίνος του προστάτη ή η θεραπεία του μπορεί να επηρεάσει την σπερματογένεση, και κατ΄ επέκταση τη γονιμότητα του.
Σύμφωνα με την Αμερικανική Ογκολογική Εταιρεία ο καρκίνος του προστάτη είναι ο πιο συχνά απαντώμενος καρκίνος στους άνδρες μετά τον καρκίνο του δέρματος. Τα ποσοστά αρχικής διάγνωσης της νόσου για τις ηλικίες 35-44 και 45-54 ετών είναι 0.5 % και 9.2% αντίστοιχα. Τα παραπάνω δεδομένα σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η μέση ηλικία τεκνοποίησης ενός άνδρα είναι τα 33 έτη, αλλά και το γεγονός ότι παγκοσμίως αναπτύσσεται μια τάση για όψιμη τεκνοποίηση από τους άνδρες, καθιστά τον παράγοντα γονιμότητα ένα σημαντικό θέμα προς συζήτηση πριν την λήψη απόφασης για θεραπευτική αντιμετώπιση του καρκίνου του προστάτη σε νέους ασθενείς.
Καρκίνος του προστάτη και γονιμότητα
Η πιο σημαντική παράμετρος κατά την ενημέρωση του ασθενούς είναι το αν και κατά πόσο ο ίδιος ο καρκίνος του προστάτη μπορεί να επηρεάσει την σπερματογένεση, και κατ΄ επέκταση να οδηγήσει σε υπογονιμότητα πριν την έναρξη οποιασδήποτε θεραπείας. Σε αντίθεση με τον καρκίνο του όρχι που υπάρχει εκτενής αναφορά στη βιβλιογραφία, τα δεδομένα για τον καρκίνο του προστάτη είναι λίγα και όχι καλά αποδεδειγμένα. Έχουν ενοχοποιηθεί βλάβες στον οργανισμό που πιθανώς προκαλεί ο καρκίνος, όπως συστηματικές διαταραχές με έκκριση ιντερλευκινών, παραγόντων νέκρωσης του όγκου και άλλων παραγόντων, καθώς και το ίδιο το οργανικό stress με έκκριση διαφόρων ορμονικών ουσιών. Παρόλα αυτά σημαντικό είναι να τονιστεί ότι κανένα από τα παραπάνω δεδομένα δεν έχει μελετηθεί συγκεκριμένα για τον καρκίνο του προστάτη. Έτσι καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι ο ίδιος ο καρκίνος του προστάτη δεν προκαλεί σημαντικές μεταβολές στην σπερματογένεση, δεδομένο που πρέπει να τονιστεί στην ενημέρωση των ασθενών πριν την θεραπεία τους.
Ριζική προστατεκτομή και γονιμότητα
Ο πρώτος και προφανής μηχανισμός επηρεασμού της γονιμότητας του ασθενούς που υποβάλλεται σε ριζική προστατεκτομή είναι ανατομικός. Κατά την διενέργεια της ριζικής προστατεκτομής γίνεται απολίνωση των σπερματικών πόρων, αφαίρεση του προστάτη και των σπερματοδόχων κύστεων, ενώ ως άμεση επιπλοκή εμφανίζεται και η στυτική δυσλειτουργία, στοιχεία που προκαλούν απώλεια του εκσπερματίσματος και αδυναμία γονιμοποίησης με τον κλασικό τρόπο. Τα παραπάνω ωστόσο δεν επηρεάζουν άμεσα την σπερματογένεση και ο ασθενής θεωρητικά παραμένει γόνιμος και ικανός για γονιμοποίηση με έμμεσες μεθόδους.
Μηχανισμός πρόκλησης υπογονιμότητας
- Απώλεια εκσπερμάτισης, απολίνωση σπερματικών πόρων, αφαίρεση προστάτη και σπερματοδόχων κύστεων
- Στυτική δυσλειτουργία
Αντιμετώπιση υπογονιμότητας
- Κρυοσυντήρηση δείγματος σπέρματος προεγχειρητικά.
- Λήψη δείγματος από βιοψία όρχι και επιδιδυμίδος για τεχνικές υποβοηθούμενες αναπαραγωγής (ICSI) μετεγχειρητικά.
Όσο μειώνεται η ηλικία της πρώτης διάγνωσης του καρκίνου του προστάτη, τόσο θα αυξάνεται η ανάγκη για σαφείς απαντήσεις, αλλά και λύσεις για τις πιθανές διαταραχές στη γονιμότητα, που οι θεραπείες θα προκαλέσουν.
Προϋποθέσεις τεκνοποίησης
- Σπερματογένεση: κ.φ.
- Ορμονική λειτουργία: κ.φ.
- DNA σπερματοζωαρίων: κ.φ.
- Στυτική λειτουργία: κ.φ.
- Ορθόδρομη εκσπερμάτιση
Μηχανισμοί διαταραχής της γονιμότητας μετά από θεραπείες για προστατικό καρκίνο
- Ορχεκτομή / LHRH → Διαταραχή σπερματογένεσης, διαταραχή παραγωγής ορμονών
- Ακτινοβολία → Διαταραχή των γονάδων
- Ακτινοβολία / Χημειοθεραπεία → Διαταραχή του DNA σπερματοζωαρίων
- Ριζική προστατεκτομή / Ακτινοβολία → Διαταραχές στύσης
- Ριζική προστατεκτομή / Ακτινοβολία → Διαταραχές εκσπερμάτισης
Συμπεράσματα
- Οι άνδρες με καρκίνο του προστάτη πρέπει να ενημερώνονται για την πιθανότητα υπογονιμότητας.
- Όλες οι θεραπείες για τον προστατικό καρκίνο έχουν κίνδυνο για διαταραχές της γονιμότητας, εκτός από την ενεργητική παρακολούθηση.
- Η βραχυθεραπεία έχει πολύ καλύτερες πιθανότητες διατήρησης της γονιμότητας σε σχέση με την εξωτερική ακτινοβολία.
- Ο καλύτερος τρόπος διατήρησης της γονιμότητας είναι η προληπτική φύλαξη δείγματος σε τράπεζα σπέρματος.
- Η λήψη δείγματος από όρχι και επιδιδυμίδα είναι δυνατή μεταθεραπευτικά.
- Η προσπάθεια σύλληψης μετά από παροδική διαταραχή της σπερματογένεσης πρέπει να γίνεται 6-12 μήνες μετά την θεραπεία.
Διαβάστε περισσότερα για τον καρκίνο του προστάτη και τις διαταραχές της ανδρικής γονιμότητας.
