Το 1960, ο Αμερικανός παθολογοανατόμος Donald Gleason περιέγραψε για πρώτη φορά διαφορετικά πρότυπα ανάπτυξης καρκινικών κυττάρων σε βιοψίες ασθενών µε καρκίνο προστάτη. Με βάση τη διαφοροποίηση των επιθηλιακών κυττάρων καρκίνου προστάτη σε σύγκριση µε υγιή ιστό, ο Gleason δημιούργησε το σύστημα βαθμολόγησης Gleason score.
Βαθμός κακοήθειας προστατικού καρκίνου (Gleason score)
Η κλίμακα Gleason αποτελεί το πλέον χρησιμοποιούμενο σύστημα βαθμονόμησης του καρκίνου του προστάτη. Πρόκειται για σύστημα που βασίζεται στην αρχιτεκτονική του αδένα υπό το μικροσκόπιο. Προκειμένου να αξιολογηθεί ο βαθμός κακοήθειας, ο παθολογοανατόμος θα ορίσει ένα πρωτεύοντα βαθμό που αντιστοιχεί στο πιο συχνά παρατηρούμενο πρότυπο ανάπτυξης του όγκου, και έναν δευτερεύοντα βαθμό που αντιστοιχεί στο δεύτερο σε συχνότητα πρότυπο ανάπτυξης του όγκου. Η βαθμονόμηση για κάθε βαθμό κυμαίνεται από το 1 έως 5. Αν το σύνολο του εξεταζόμενου υλικού έχει μόνο ένα είδος προτύπου, τότε τόσο ο κύριος όσο και ο δευτερεύων βαθμός αναφέρονται με τον ίδιο αριθμό.
Η κλίμακα Gleason αναγνωρίζει 5 επίπεδα αυξανόμενης επιθετικότητας:
- Όγκοι βαθμού 1: αποτελούνται από μικρούς, ομοιόμορφους αδένες με ελάχιστες πυρηνικές αλλαγές.
- Όγκοι βαθμού 2: έχουν αδένια ενδιάμεσου μεγέθους που παρόλο που είναι διαχωριζόμενα από προστατικό στρώμα εμφανίζονται πιο πυκνά διατεταγμένα.
- Όγκοι βαθμού 3: αποτελούν το πιο συχνό εύρημα και εμφανίζουν σημαντική ποικιλομορφία στο μέγεθος και την οργάνωση των αδενίων, καθώς και στην διήθηση του στρώματος και των γύρω ιστών.
- Όγκοι βαθμού 4: εμφανίζουν σημαντική κυτταρική μορφολογική τροποποίηση και εκτεταμένη διήθηση.
- Όγκοι βαθμού 5: χαρακτηρίζονται από στρώματα αδιαφοροποίητων καρκινικών κυττάρων.
Το Gleason σκορ προκύπτει από την πρόσθεση του πρωτεύοντος και του δευτερεύοντος βαθμού. Μπορεί να κυμαίνεται από 2 έως 10.
- καλά διαφοροποιημένοι όγκοι έχουν Gleason σκορ 2-4,
- μέτρια διαφοροποιημένοι όγκοι έχουν άθροισμα 5-6, και
- χαμηλής διαφοροποίησης όγκοι έχουν Gleason σκορ 8-10.
Οι όγκοι με Gleason σκορ 7, μερικές φορές ταξινομούνται ως μετρίως διαφοροποιημένοι (3+4) και άλλες φορές ως χαμηλής διαφοροποίησης (4+3).
Αυτό το άθροισμα (Gleason score) παρέχει χρήσιμες προγνωστικές πληροφορίες. Βαθμολογίες άνω του 4 σχετίζονται με αυξημένη πιθανότητα προόδου της νόσου, αυξημένο μεταστατικό δυναμικό και ελαττωμένη επιβίωση.
Καρκίνοι με υψηλό βαθμό Gleason είναι πιο επιθετικοί και έχουν χειρότερη πρόγνωση.
Βαθμός κακοήθειας προστατικού καρκίνου (Gleason score)
