Χρειάζεται κάθε λίθος άμεση θεραπεία;
Η παρουσία ενός λίθου δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο ασθενής πρέπει να υποβληθεί άμεσα σε κάποια επέμβαση. Μικροί λίθοι του ουρητήρα, ιδιαίτερα όσοι έχουν διάμετρο έως περίπου 4 ή 5 χιλιοστά, έχουν σημαντικές πιθανότητες να περάσουν μέσα από τον ουρητήρα και να αποβληθούν αυτόματα με την ούρηση.
Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να επιλεγεί η προσεκτική παρακολούθηση. Η απόφαση λαμβάνεται εφόσον ο πόνος ελέγχεται, δεν υπάρχει λοίμωξη, δεν διαπιστώνεται σοβαρή απόφραξη και δεν κινδυνεύει η λειτουργία του νεφρού. Ο ουρολόγος παρακολουθεί την πορεία του λίθου με τον κατάλληλο απεικονιστικό έλεγχο και αξιολογεί εάν συνεχίζει να είναι ασφαλής η αναμονή.
Τι περιλαμβάνει η συντηρητική αντιμετώπιση;
Η συντηρητική θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει αναλγητική αγωγή για την αντιμετώπιση του νεφρικού κωλικού, οδηγίες για την πρόσληψη υγρών και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, φαρμακευτική αγωγή που μπορεί να διευκολύνει την προώθηση του λίθου προς την ουροδόχο κύστη.
Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων νερού δεν πρέπει να γίνεται ανεξέλεγκτα κατά τη διάρκεια έντονου κωλικού, καθώς η απόφραξη του ουρητήρα μπορεί να αυξήσει την πίεση στον νεφρό και να επιδεινώσει τον πόνο. Οι οδηγίες ενυδάτωσης πρέπει να δίνονται εξατομικευμένα από τον θεράποντα ουρολόγο.
Πότε χρησιμοποιείται η εξωσωματική λιθοτριψία;
Όταν ο λίθος δεν αποβάλλεται μόνος του ή χρειάζεται ενεργητική αντιμετώπιση, μία από τις λιγότερο επεμβατικές επιλογές είναι η εξωσωματική λιθοτριψία με κρουστικά κύματα, γνωστή ως ESWL. Κατά τη διάρκεια της θεραπείας, κρουστικά κύματα μεταδίδονται από το εξωτερικό του σώματος και εστιάζονται επάνω στον λίθο, με σκοπό να τον θρυμματίσουν σε μικρότερα κομμάτια. Τα θραύσματα μπορούν στη συνέχεια να αποβληθούν σταδιακά με τα ούρα.
Η εξωσωματική λιθοτριψία αποτελεί θεραπευτική επιλογή πρώτης γραμμής για λίθους του ουρητήρα μικρότερους από 1 εκατοστό και για επιλεγμένους νεφρικούς λίθους έως 2 εκατοστά. Εφαρμόζεται ιδιαίτερα σε λίθους του νεφρού, της νεφρικής πυέλου και του ανώτερου τμήματος του ουρητήρα, όταν υπάρχουν ευνοϊκά ανατομικά χαρακτηριστικά.
Από τι εξαρτάται η επιτυχία της λιθοτριψίας;
Η αποτελεσματικότητα της εξωσωματικής λιθοτριψίας επηρεάζεται από το μέγεθος, τη θέση και τη σκληρότητα του λίθου. Ρόλο παίζουν επίσης η απόσταση του λίθου από το δέρμα, η ανατομία του ουροποιητικού και το σωματικό βάρος του ασθενούς. Ορισμένοι πολύ σκληροί λίθοι μπορεί να είναι περισσότερο ανθεκτικοί στα κρουστικά κύματα και να χρειάζονται διαφορετική αντιμετώπιση.
Η συνεδρία διαρκεί συνήθως περίπου 20 έως 45 λεπτά. Ο ασθενής μπορεί κατά κανόνα να αποχωρήσει την ίδια ημέρα, με οδηγίες για αναλγησία, ενυδάτωση και επανέλεγχο. Ανάλογα με το μέγεθος και τον κατακερματισμό του λίθου, μπορεί να απαιτηθούν περισσότερες από μία συνεδρίες.
Πότε δεν αρκεί η μη επεμβατική θεραπεία;
Η ενεργητική και συχνά επείγουσα αντιμετώπιση είναι απαραίτητη όταν υπάρχει λοίμωξη σε συνδυασμό με απόφραξη, επίμονος πόνος που δεν ελέγχεται με αναλγητικά, επιδείνωση της νεφρικής λειτουργίας, απόφραξη και των δύο ουρητήρων ή απόφραξη σε ασθενή με έναν λειτουργικό νεφρό.
Η εξωσωματική λιθοτριψία δεν συνιστάται επίσης σε περιπτώσεις όπως η εγκυμοσύνη, οι σοβαρές διαταραχές πήξης, η μη ελεγχόμενη ουρολοίμωξη και η ύπαρξη ανατομικής απόφραξης κάτω από το σημείο του λίθου. Πριν σχεδιαστεί οποιαδήποτε θεραπεία είναι απαραίτητη η εξέταση και, όπου απαιτείται, η καλλιέργεια ούρων.
Εξατομικευμένη επιλογή θεραπείας
Δεν υπάρχει μία θεραπεία κατάλληλη για κάθε περίπτωση λιθίασης. Ο ουρολόγος αξιολογεί τον απεικονιστικό και εργαστηριακό έλεγχο, τα χαρακτηριστικά του λίθου, τα συμπτώματα και τη γενικότερη κατάσταση του ασθενούς. Με βάση αυτά τα δεδομένα επιλέγεται η παρακολούθηση, η εξωσωματική λιθοτριψία ή κάποια ενδοσκοπική μέθοδος.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορεί ένας μικρός λίθος να αποβληθεί μόνος του;
Ναι. Οι λίθοι του ουρητήρα με διάμετρο έως περίπου 4 ή 5 χιλιοστά έχουν αυξημένες πιθανότητες αυτόματης αποβολής, εφόσον δεν υπάρχει λοίμωξη, σοβαρή απόφραξη ή κίνδυνος για τον νεφρό.
Η εξωσωματική λιθοτριψία απαιτεί χειρουργική τομή;
Όχι. Τα κρουστικά κύματα εφαρμόζονται από το εξωτερικό του σώματος και κατευθύνονται στον λίθο χωρίς χειρουργική τομή.
Πόσο διαρκεί η εξωσωματική λιθοτριψία;
Μία συνεδρία διαρκεί συνήθως από 20 έως 45 λεπτά, ανάλογα με τη θέση και το μέγεθος του λίθου.
Μπορεί να χρειαστεί δεύτερη συνεδρία;
Ναι. Μεγάλοι ή περισσότερο σκληροί λίθοι μπορεί να απαιτήσουν περισσότερες συνεδρίες για να θρυμματιστούν αποτελεσματικά.
Πότε η λιθίαση αποτελεί επείγον περιστατικό;
Επείγουσα αξιολόγηση χρειάζεται όταν συνυπάρχουν πυρετός ή λοίμωξη, επίμονος έντονος πόνος, σημαντική απόφραξη, μειωμένη νεφρική λειτουργία ή μονήρης λειτουργικός νεφρός.
