Μεταβολικό σύνδρομο και ουρολιθίαση
Οι λίθοι του ουροποιητικού συστήματος εμφανίζονται σε άτομα κάθε ηλικίας και φύλου, σε κάθε φυλή και χώρα και είναι γνωστοί από τους αρχαίους χρόνους. Η λιθίαση του ουροποιητικού συστήματος αποτελεί την τρίτη κατά σειρά συχνότητας ουρολογική πάθηση στον άνθρωπο, μετά τις ουρολοιμώξεις και τις παθήσεις του προστάτη. Επηρεάζει περίπου το 5-10% του γενικού πληθυσμού, ενώ στις δυτικές χώρες υπολογίζεται ότι 1 στους 8 ανθρώπους θα εμφανίσει ένα τουλάχιστον επεισόδιο λιθίασης κατά τη διάρκεια της ζωής του.
Η διεθνής βιβλιογραφία έχει δείξει μια ισχυρή συσχέτιση μεταξύ του μεταβολικού συνδρόμου, των παραγόντων του και της ουρολιθίασης.
Μεταβολικό σύνδρομο και ουρολιθίαση
Το μεταβολικό σύνδρομο (Metabolic syndrome, MetS) είναι μια νοσολογική οντότητα που στηρίζεται στην παρατήρηση ότι πολλοί παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου, όπως:
- παχυσαρκία,
- σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2,
- αρτηριακή υπέρταση και
- δυσλιπιδαιμία,
συνυπάρχουν στο ίδιο άτομο.
Μεταβολικό σύνδρομο (Metabolic syndrome, MetS)
Σήμερα το μεταβολικό σύνδρομο παρομοιάζεται με παγόβουνο, οι διαφορετικές κορυφές του οποίου είναι ο διαβήτης, η δυσλιπιδαιμία, η υπέρταση κλπ. Είναι γνωστό, ότι η κορυφή του παγόβουνου αντιπροσωπεύει μόνο το 1/5 αυτού, ενώ η βάση του, που είναι βυθισμένη και δεν φαίνεται, τα υπόλοιπα 4/5. Και η βάση του παγόβουνου που ονομάζεται μεταβολικό σύνδρομο είναι η παχυσαρκία και κυρίως η παχυσαρκία κεντρικού τύπου.
Διάφορες παράμετροι έχουν χρησιμοποιηθεί για τον ορισμό του MetS. Ενώ αυτοί οι ορισμοί ποικίλλουν, οι ακρογωνιαίοι λίθοι περιλαμβάνουν την παχυσαρκία, τη δυσλιπιδαιμία, την υπέρταση και την υπεργλυκαιμία. Από τις πολυάριθμες κατευθυντήριες γραμμές που κυκλοφορούν, το Εθνικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης για τη Χοληστερόλη των Ηνωμένων Πολιτειών (NCEP) Adult Treatment Panel III (ATP III) χρησιμοποιείται συχνότερα λόγω της ευελιξίας και της εξάρτησής του από βασικά μεταβολικά εργαστήρια που είναι ευρέως διαθέσιμα στις κλινικές. Οι κατευθυντήριες γραμμές ATP III για τη διάγνωση του MetS απαιτούν την παρουσία τριών ή περισσότερων από τα ακόλουθα πέντε κριτήρια:
- Περίμετρος μέσης >102 cm για άνδρες και >88 cm για γυναίκες
- Τριγλυκερίδια ≥150 mg/dl
- HDL <40 mg/dl για άνδρες και <50 mg/dl για γυναίκες
- Αρτηριακή πίεση, συστολική ≥130 ή διαστολική ≥85 mmHg
- Γλυκόζη πλάσματος νηστείας ≥ 110 mg/dl
Εθνικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης για τη Χοληστερόλη των Ηνωμένων Πολιτειών (NCEP) Adult Treatment Panel III (ATP III)
Μεγάλες πληθυσμιακές μελέτες ασθενών έχουν καταδείξει τη συσχέτιση μεταβολικού συνδρόμου και ουρολιθίασης.
Ασθενείς με MetS έχουν 2 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης λίθων στους νεφρούς.
Σε μία μεγάλη έρευνα (West και συνεργάτες) αναφέρεται ότι ο επιπολασμός λίθων στους νεφρούς ήταν:
- 3,7% σε ασθενείς χωρίς παράγοντες κινδύνου MetS
- 7,5% σε ασθενείς με 3 παράγοντες κινδύνου MetS
- 9,8% σε ασθενείς με 5 παράγοντες κινδύνου MetS
Παχυσαρκία και ουρολιθίαση
Η περιφέρεια της μέσης είναι μια γρήγορη μέτρηση της σπλαχνικής παχυσαρκίας. Η συσσώρευση λιπώδους ιστού αυξάνει την απελευθέρωση φλεγμονωδών κυτοκινών που προέρχονται από λιποκύτταρα, οι οποίες ενισχύουν άλλους παράγοντες που συμβάλλουν στο MetS. Μεγάλες επιδημιολογικές προοπτικές μελέτες έδειξαν ότι ο δείκτης μάζας σώματος (BMI) και η περιφέρεια της μέσης, δύο διακριτά μέτρα παχυσαρκίας, συσχετίστηκαν με αυξημένο κίνδυνο σχηματισμού λίθων στους νεφρούς.
Αντίσταση στην ινσουλίνη και ουρολιθίαση
Σε τρεις μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες, ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 ήταν παράγοντας κινδύνου για την ανάπτυξη λίθων στους νεφρούς. Ο σχηματισμός λίθων ουρικού οξέος έχει συνδεθεί με τον διαβήτη.
Υπέρταση και ουρολιθίαση
Η υπέρταση, ένας παράγοντας του MetS, έχει αμφίδρομη συσχέτιση με τον κίνδυνο πέτρας στους νεφρούς. Οι ασθενείς με υπέρταση έχει αποδειχθεί ότι έχουν υψηλότερο κίνδυνο ανάπτυξης λίθων και οι λίθοι έχουν προδιάθεση να αναπτύξουν υπέρταση σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό.
Δυσλιπιδαιμία και ουρολιθίαση
Τα αυξημένα τριγλυκερίδια ορού και τα χαμηλά επίπεδα λιποπρωτεϊνών υψηλής πυκνότητας (HDL), επηρεάζουν αρνητικά την καρδιαγγειακή υγεία. Η δυσλιπιδαιμία έχει προταθεί ως ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου για νεφρολιθίαση, καθώς σχετίζεται με χαμηλότερο pH ούρων.
Καρδιαγγειακή νόσος και ουρολιθίαση
Συσχετίσεις μεταξύ καρδιαγγειακών παθήσεων και λίθων στους νεφρούς περιγράφονται εκτενώς στη διεθνή βιβλιογραφία. Οι καρδιαγγειακές παθήσεις και η θνησιμότητα είναι σημαντικά υψηλότερες σε λιθιασικούς ασθενείς (οξαλικό ασβέστιο) από ό, τι στους μη πάσχοντες. Οι ασθενείς με πέτρες οξαλικού ασβεστίου έχουν επίσης σημαντικά υψηλότερη ολική χοληστερόλη, χαμηλότερη HDL, υψηλότερη συστολική αρτηριακή πίεση και αυξημένη C-αντιδρώσα πρωτεΐνη. Επίσης το ασβέστιο και τα οξαλικά στα ούρα συσχετίστηκαν θετικά με 10ετή κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου και 10ετή καρδιαγγειακή θνησιμότητα. Θετική συσχέτιση υπάρχει επίσης μεταξύ διαφόρων παραγόντων κινδύνου στεφανιαίας νόσου και της ανάπτυξης λίθων οξαλικού ασβεστίου. Αυτοί οι παράγοντες περιελάμβαναν το κάπνισμα, την υπέρταση, την υπερχοληστερολαιμία και την παχυσαρκία. Ο κίνδυνος ουρολιθίασης σχετίζεται επίσης με περιφερική αρτηριακή αγγειακή νόσο.
Μεταβολικό σύνδρομο και ουρολιθίαση
Υπάρχουν αδιάσειστα στοιχεία ότι το μεταβολικό σύνδρομο σχετίζεται με τον κίνδυνο ανάπτυξης λίθων στους νεφρούς, συνήθως οξαλικού ασβεστίου και ουρικού οξέος.
Ωστόσο, κι άλλες διαδικασίες όπως η συστηματική φλεγμονή και το οξειδωτικό στρες, μπορεί να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο. Η αντιστροφή αυτών των συνθηκών μπορεί επίσης να εξαλείψει τους παράγοντες κινδύνου δημιουργίας λίθων και θα πρέπει να θεωρείται στρατηγική διαχείρισης.
