H ακράτεια ούρων είναι συχνό πρόβλημα στους άνδρες που υποβάλλονται σε ριζική προστατεκτομή για τη θεραπεία του καρκίνου του προστάτη. Ένα σημαντικό ποσοστό των ασθενών αυτών εμφανίζει μετρίου προς σοβαρού βαθμού ακράτεια που επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής τους. Έχει αρνητικό αντίκτυπο στις κοινωνικές δραστηριότητες, στην επαγγελματική τους ζωή, αλλά και στις προσωπικές τους σχέσεις.
Η ακράτεια ούρων στους άνδρες συχνά υποεκτιμάται. Με εξαίρεση των νευρολογικών ασθενών, η πλειοψηφία των περιπτώσεων είναι ιατρογενούς αιτιολογίας, κυρίως συνέπεια προστατεκτομής. Η συχνότητα της ακράτειας ποικίλει ανά ηλικιακή ομάδα και υπολογίζεται 11% στους άνδρες 60-64 ετών και 31% στους άνδρες ηλικίας >85 ετών.
Σε αντιστοιχία με τον γυναικείο πληθυσμό, η ακράτεια ούρων στους άνδρες διακρίνεται σε 3 είδη:
- στην ακράτεια ούρων προσπαθείας (stress),
- στην ακράτεια ούρων επιτακτικού τύπου και
- στην ακράτεια ούρων μεικτού τύπου.
Η ακράτεια τύπου stress, αφορά το 10% των περιπτώσεων. Ορίζεται ως η απώλεια ούρων με την αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης π.χ. με τον βήχα, την κίνηση κτλ. Είναι συνήθως αποτέλεσμα της ριζικής προστατεκτομής, αλλά επίσης σπανιότερα μετά από προστατεκτομή για καλοήθη υπερπλασία του προστάτη, χειρουργείου πυέλου ή ουρηθροπλαστικής οπισθίας ουρήθρας, που οδηγεί σε ανεπάρκεια του σφιγκτηριακού μηχανισμού.
Η ακράτεια ούρων επιτακτικού τύπου αφορά το 40-80% όλων των περιπτώσεων. Ορίζεται ως η απώλεια ούρων κατά τη διάρκεια ή μετά από επεισόδιο επιτακτικότητας. Στην περίπτωση αυτή, η ακράτεια αποτελεί μέρος του συνδρόμου υπερδραστήριας κύστης που ορίζεται ως τα επεισόδια επιτακτικότητας με ή χωρίς ακράτεια που συνήθως συνυπάρχουν με συχνουρία και νυκτουρία. Κύριες αιτίες είναι η χρόνια υποκυστική απόφραξη, η γήρανση, η αυξημένη πρόσληψη υγρών ή/και καφεΐνης, το μεταβολικό σύνδρομο, οι χρόνιες παθήσεις της κύστης όπως η διάμεση κυστίτιδα, ή είναι αγνώστου αιτιολογίας.
Η ακράτεια ούρων μεικτού τύπου, που αφορά το 10-30% των περιπτώσεων είναι ο συνδυασμός των δυο ειδών ακράτειας και συνήθως ο ένας τύπος επικρατεί.
Η θεραπεία της ακράτειας πρέπει να εξατομικεύεται
Γενικές οδηγίες όπως:
- απώλεια σωματικού βάρους,
- διακοπή καπνίσματος και
- τροποποίηση της φαρμακευτικής αγωγής
επιβάλλονται σε όλους τους ασθενείς με ακράτεια ούρων.
Η αντιμετώπιση της ακράτειας προσπαθείας περιλαμβάνει την ενδυνάμωση των μυών του πυελικού εδάφους, τη φαρμακοθεραπεία και τη χειρουργική θεραπεία με τη χρήση διογκωτικών ουσιών, ταινιών ακράτειας και τεχνητού σφιγκτήρα. Η ακράτεια επιτακτικού τύπου αντιμετωπίζεται με φαρμακοθεραπεία (αντιχολινεργικά ή β3-αγωνιστές) ή με επεμβατικές τεχνικές (ενδοκυστική χορήγηση Botox, νευροτροποίηση των ιερών ριζών).
H ακράτεια ούρων μετά από προστατεκτομή αφορά βάση μελετών το:
- 3-60% των ασθενών που υποβάλλονται σε ριζική προστατεκτομή και το
- 1% των ασθενών που υποβάλλονται σε προστατεκτομή για καλοήθη υπερπλασία του προστάτη
Η αιτιολογία της ακράτειας μετά από προστατεκτομή μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν σφιγκτηριακής αιτιολογίας, λόγω τραυματισμού του γραμμωτού σφιγκτήρα. Νεότερα δεδομένα καταδεικνύουν ότι η αιτιολογία είναι πολυπαραγοντική και αποδίδεται επίσης στην δυσλειτουργία της ουροδόχου κύστης. Η δυσλειτουργία της ουροδόχου κύστης μπορεί είτε να προυπήρχε της επέμβασης είτε να εμφανιστεί μετεγχειρητικά (de novo). Είναι γνωστό ότι σχεδόν στο 1/3 των ασθενών που υποβάλλονται σε προστατεκτομή με προεγχειρητική υπερδραστηριότητα εξωστήρα θα συνεχίσoυν να εμφανίζουν μετεγχειρητική υπερδραστηριότητα.
Ακράτεια ούρων μετά από προστατεκτομή
Οι παράγοντες που οδηγούν σε απώλεια ούρων μετά από ριζική προστατεκτομή μπορούν να χωριστούν στους:
- παράγοντες των ασθενών (ηλικία, αυξημένος δείκτης μάζας σώματος, προεγχειρητικά συμπτώματα κατωτέρου ουροποιητικού, προηγηθείσα προστατεκτομή, αυξημένο ή πολύ μικρό μέγεθος προστάτη, αυξημένο μήκος ουρήθρας),
- παράγοντες του όγκου (στάδιο και βαθμός κακοήθειας, παρουσία εξωκαψικής επέκτασης) και
- παράγοντες της χειρουργικής επέμβασης (διενέργεια νευροπροστατευτικής ή μη προστατεκτομής, διατήρηση του αυχένα, διατήρηση των ηβοπροστατικών συνδέσμων κ.α.).
Όλες οι μελέτες συμφωνούν ότι η εμπειρία του χειρουργού έχει καθοριστική σημασία στη διατήρηση της εγκράτειας.
