Ο καρκίνος του νεφρού (νεφροκυτταρικό καρκίνωμα, όγκος του Grawitz, υπερνέφρωμα) αντιστοιχεί σε περίπου 2% όλων των νέων περιστατικών καρκίνου και παρατηρείται μια σταθερή αύξηση της επίπτωσης του παγκοσμίως τις τελευταίες 2 δεκαετίες. Είναι ελαφρά συχνότερος στους άνδρες παρά στις γυναίκες και διαγιγνώσκεται συνήθως μεταξύ 50 και 70 ετών.
Στη χώρα μας αποτελεί την 9η κατά σειρά συχνότητας κακοήθεια που διαγιγνώσκεται στον πληθυσμό. Η επίπτωση της νόσου αναμένεται να αυξηθεί κατά περίπου 11% μέχρι το 2040, υποδηλώνοντας την ανάγκη για βελτίωση των στρατηγικών πρόληψης και θεραπείας.
Σύμφωνα με την σύγχρονη, διεθνή ταξινόμηση υπάρχουν 5 τύποι νεφροκυτταρικού καρκίνου (με βάση τη μορφολογία και τα κυτταρογενετικά χαρακτηριστικά του όγκου):
- Διαυγακυτταρικό καρκίνωμα (το συχνότερο 75%)
- Θηλώδες καρκίνωμα (15%)
- Χρωμόφοβο καρκίνωμα (5%)
- Καρκίνωμα των αθροιστικών σωληναρίων (2%)
- Αδιαφοροποίητο καρκίνωμα
Οι διαφορετικοί τύποι έχουν και ξεχωριστή κλινική συμπεριφορά και ανταπόκριση στη θεραπεία
Το διαυγοκυτταρικό καρκίνωμα θεωρείται ότι έχει τη χειρότερη πρόγνωση από τους βασικούς ιστολογικούς τύπους. Αφορά την πλειοψηφία των καρκινωμάτων, με τις εξελίξεις στην αντιμετώπιση του να είναι ραγδαίες τα τελευταία χρόνια.
Ισχυρά δεδομένα πολυκεντρικών μελετών φάσης ΙΙΙ έχουν καθιερώσει συνδυασμούς θεραπειών στην πρώτη γραμμή αντιμετώπισης. Τα νέα θεραπευτικά σχήματα έχουν επιφέρει κλινική αλλά και στατιστικά σημαντική βελτίωση της συνολικής επιβίωσης των ασθενών με μεταστατική νόσο.
Το βιολογικό υπόβαθρο της αποτελεσματικότητας των συνδυασμών αυτών στηρίζεται στη συνεργική δράση των φαρμάκων.
Οι αναστολείς τυροσινικών κινασών (Tyrosine Kinase Inhibitors, TKIs) στοχεύουν κυρίως την αγγειογένεση, μέσω της αναστολής του υποδοχέα του ενδοθηλιακού αυξητικού παράγοντα (VEGFR), τροποποιώντας παράλληλα το μικροπεριβάλλον του όγκου. Τα φάρμακα αυτά λειτουργούν μπλοκάροντας τα σήματα που διατάσσουν τα καρκινικά κύτταρα να πολλαπλασιαστούν και να δημιουργήσουν νέα αγγεία για να τραφεί ο όγκος.
Η ανοσοθεραπεία με τους αναστολείς σημείων ελέγχου του ανοσοποιητικού (Immune Checkpoint Inhibitors, ICIs) ενισχύει την επίθεση του ανοσοποιητικού συστήματος εναντίον του καρκινικού κυττάρου.
Οι συνδυασμοί θεραπευτικών σχημάτων άλλαξαν ριζικά την αντιμετώπιση του μεταστατικού διαυγοκυτταρρικού καρκίνου του νεφρού, προσφέροντας σημαντικό όφελος επιβίωσης και υψηλά ποσοστά ανταπόκρισης.
